درآمدی برنقد معاصر
امروزه نقد شاید یکی ازدشوارترین مراحل خودرا پشت سرمیگذارد،چنانکه دراغلب محافل ادبی منتقدین به چندکلمه کاملا کلیدی ،کلیشه ای ،ومحتاطانه اکتفامیکنند،چراکه به دنبال انقلابهای بزرگ ادبی واجتماعی اخیر واستیلای نسبیت درتمام سطوح اندیشه ای میتوان گفت نقد تاحدود زیادی دچارزواردرفتگی شده است.شاید زمانی بجرات وصراحت کامل میشد اثری را کاملا مردود یا موفق اعلام کرد اما امروزه جنین امری تقریبا نزدیک به محال است، چرا که ممکن است اثری دریک محفل ویا یک جامعه ای کاملا منزوی ودریک محفل دیگری از اقبال کاملا برعکسی برخوردارشود،پس نقد اثرنیز همانند خلق آن منوط به پارادایم موجود میباشد واین هم مستلزم یک دید وسیع جامعه شناختی وروانشناختی میباشدیعنی خالق هراثری وهمچنین منتقد همان اثر شاید تنها بادرنظرگرفتن گروه مخاطب همان اثر بتوانند به نتیجه مشترکی دست یابند.
چنانکه میدانیم یکی ازابتدائی ترین مباحث زیبائی شناسی جمله معروف چه چیزی زیباست وبرای چه کسی زیباست مثلا لیلی زیباست اما فقط برای مجنون وشاید به همان میزان یک تراکتور برای یک کشاورز زیبا باشد اگر این دیدگاه را بتوانیم در نقد هراثری با خود داشته باشیم شاید هیچگاه راه به بیراهه ویا نقدهای مغرضانه وبنی اسرائیلی نبریم، برفرض اثری که دریک محفل ادبی وهنردوست مورد شماتت وبی مهری قرار میگیرد چه بسا دریک روزنامه از توفیق شایانی برخوردارشود ویا رمانی که دریک محفل مشابه کاملا مورد حمله قرارمیگیرد بارها وبارها شاهدبوده ایم که دربازار فروش بالاترین رقمها را به خوداختصاصص داده .
علیرغم اعتقادی که به نسبیت در نقد دارم ولیکن نمیشود برخی مشترکات،اصول وکلیت هارا هم کاملا منکرشد،چرا که بسیاری از آثار ماندگار وشاهکارها بادرنظر گرفتن چنین مشترکاتی توانسته اند به چنان درجه ای نائل آیند،پس بطور خلاصه شاید بتوان چنین نتیجه گیری کرد آثاری میتوانند گروه مخاطب بیشتری را بخود اختصاص دهند که خالق آنها ازیک دید وسیع جامعه شناختی وروانشناختی برخوردار بوده واثر مخلوقه بتواند تامین کننده نیازهای گروه بیشتری باشد وهمچنین اثری خواهد توانست ماندگارتر شود که درهنگام خلق بتواند حدودزیادی ازمرزهای زمان ومکان را درنوردد و مربوط به درد یا نیاز قشرویازمان خاصی نباشد،اکنون شاید بتوانیم بگوئیم که نقدموفق تلاشی است برای تبیین اثر.
